آبکاری طلا چیست؟
ممکن است یک انگشتر طلایی در ویترین ببینید که ظاهرش کاملاً شبیه طلاست، اما قیمتش با طلا فاصله زیادی دارد. دلیل این تفاوت معمولاً آبکاری طلاست. در این روش، خود زیورآلات از طلا ساخته نشده و فقط سطح آن با یک لایه بسیار نازک طلا پوشانده میشود.
آبکاری طلا یعنی قرار دادن روکش نازکی از طلا روی فلزاتی مانند نقره، استیل، مس یا برنج. این کار ظاهر طلایی و براق ایجاد میکند، قیمت زیورآلات را کاهش میدهد و تا حدی از فلز پایه در برابر هوا و رطوبت محافظت میکند. با این حال، زیورآلات آبکاریشده ارزش سرمایهگذاری طلای اصل را ندارند و رنگ آنها با استفاده مداوم ممکن است به ترمیم نیاز پیدا کند.
اگر بین خرید طلا اصل و زیورآلات آبکاریشده مردد هستید، یک نکته را از ابتدا در نظر داشته باشید: آبکاری طلا انتخابی اقتصادی برای تنوع در استایل است، اما طلای دارای عیار مشخص برای حفظ ارزش و فروش مجدد انتخاب مناسبتری محسوب میشود.
آبکاری طلا به زبان ساده چگونه انجام میشود؟
در فرایند آبکاری، قطعهای از فلز پایه مانند نقره، برنج، مس یا استیل ابتدا کاملاً تمیز و آماده میشود. سپس آن را در محلولی حاوی یونهای طلا قرار میدهند. با عبور جریان برق، ذرات طلا به سطح فلز میچسبند و پوششی یکنواخت و درخشان ایجاد میکنند.
ضخامت این روکش معمولاً بسیار کم و در حد چند دهم میکرون تا چند میکرون است. به همین دلیل، آبکاری طلا فلز پایه را به طلا تبدیل نمیکند و فقط ظاهر سطحی آن را تغییر میدهد.
آبکاری طلا چگونه انجام میشود؟
رایجترین روش آبکاری طلا، آبکاری الکترولیتی یا الکتریکی است. در این روش، قطعه فلزی داخل محلولی مخصوص قرار میگیرد که حاوی یونهای طلا است. سپس با عبور جریان برق، ذرات طلا روی سطح قطعه مینشینند.
برای رسیدن به نتیجهای مناسب، سطح قطعه باید پیش از آبکاری کاملاً تمیز و آماده شود. وجود چربی، گردوغبار یا خط و خش روی فلز پایه میتواند باعث کاهش کیفیت و چسبندگی روکش شود.
ضخامت لایه طلا معمولاً بسیار کم است و ممکن است از چند دهم میکرون تا چند میکرون تغییر کند. هرچه این لایه ضخیمتر و اجرای آبکاری باکیفیتتر باشد، مقاومت زیورآلات در برابر سایش و تغییر رنگ بیشتر خواهد بود.
چرا زیورآلات را آبکاری میکنند؟
آبکاری فقط برای ساخت زیورآلات ارزانقیمت کاربرد ندارد. در صنعت طلا و جواهر نیز از این روش برای بهبود ظاهر، افزایش درخشندگی و محافظت از سطح برخی قطعات استفاده میشود.
افزایش زیبایی و درخشندگی
یکی از مهمترین دلایل آبکاری، ایجاد رنگی یکنواخت، براق و جذاب است. آبکاری میتواند ظاهر فلزات مختلف را تغییر دهد و جلوهای طلایی، رزگلد یا سفید به آنها بدهد.
گاهی سطح زیورآلات طلا یا آلیاژهای آن پس از مدتی کدر میشود. در چنین شرایطی نیز میتوان با آبکاری مجدد، ظاهر قطعه را تا حد زیادی بهبود داد.
کاهش قیمت نهایی
ساخت یک زیورآلات با طلای دارای عیار مشخص هزینه بیشتری دارد. در مقابل، استفاده از فلز پایه و پوشاندن سطح آن با طلا امکان تولید محصولی با ظاهر مشابه و قیمت اقتصادیتر را فراهم میکند.
افزایش مقاومت در برابر خوردگی
با آبکاری طلا، قطعه در برابر تغییر رنگ یا خوردگی محافظت میشود؛ زیرا طلا فلزی است که زنگ نزده و اکسید هم نخواهد شد.
محافظت از فلز پایه
لایه طلا میتواند تماس مستقیم فلز پایه با هوا، رطوبت و برخی عوامل محیطی را کاهش دهد. البته این لایه کاملاً نفوذناپذیر نیست و در صورت آسیب دیدن یا از بین رفتن روکش، فلز زیرین در معرض محیط قرار میگیرد.
ایجاد رنگهای متنوع
با استفاده از روشهای مختلف آبکاری میتوان رنگهای متنوعی در زیورآلات ایجاد کرد. طلای زرد، رزگلد، طلای سفید و آبکاری رودیوم از نمونههای رایج در این زمینه هستند.
چرا طلا سیاه میشود؟
دلایل سیاه شدن طلا و روشهای برطرف کردن آن
انواع آبکاری طلا
آبکاری طلا از نظر رنگ، ضخامت و نوع پوشش به چند گروه تقسیم میشود. انتخاب نوع آبکاری به جنس قطعه، کاربرد آن و میزان دوام مورد انتظار بستگی دارد.
| نوع آبکاری | ظاهر نهایی | کاربرد رایج | میزان دوام |
|---|---|---|---|
| طلای زرد | طلایی کلاسیک و براق | انگشتر، گردنبند، دستبند و بدلیجات | متوسط |
| رزگلد | صورتی مایل به طلایی | زیورآلات فانتزی و مد روز | متوسط |
| طلای سفید یا رودیوم | سفید و درخشان | طلای سفید و جواهرات | متوسط تا زیاد |
| آبکاری ضخیم | پوشش مقاومتر | قطعات باکیفیتتر و پرکاربرد | بیشتر |
| آبکاری نازک | رنگ طلایی با هزینه کمتر | محصولات اقتصادی و کممصرف | کمتر |
آبکاری طلای زرد
آبکاری طلای زرد، رنگ سنتی و آشنای طلا را ایجاد میکند. این روش در ساخت انواع بدلیجات، زیورآلات فانتزی، ساعت و برخی قطعات تزئینی کاربرد دارد.
آبکاری رزگلد
در آبکاری رزگلد از ترکیباتی استفاده میشود که رنگی صورتی و گرم به سطح قطعه میدهند. این نوع آبکاری در انگشتر، دستبند، گردنبند و گوشواره محبوبیت زیادی دارد.
آبکاری طلای سفید و رودیوم
برای ایجاد رنگ سفید و براق، معمولاً از رودیوم استفاده میشود. رودیوم فلزی از گروه پلاتین است و علاوه بر ایجاد درخشندگی، میتواند مقاومت سطحی قطعه را نیز افزایش دهد.
با این حال، روکش رودیوم نیز دائمی نیست و ممکن است در اثر استفاده مداوم یا تماس با مواد شیمیایی به ترمیم نیاز پیدا کند.
آبکاری ضخیم و نازک
در آبکاری ضخیم، مقدار بیشتری از فلز پوشاننده روی سطح قرار میگیرد. این نوع آبکاری معمولاً دوام بیشتری دارد و دیرتر در اثر اصطکاک از بین میرود.
در آبکاری نازک، لایه طلا ضخامت کمتری دارد. در نتیجه قیمت نهایی پایینتر است، اما دوام روکش نیز معمولاً کمتر خواهد بود.
تفاوت طلای اصل با زیورآلات آبکاریشده
مهمترین تفاوت این دو محصول در ساختار داخلی آنهاست. در طلای اصل، تمام ضخامت قطعه از طلا یا آلیاژی با عیار مشخص تشکیل شده است. اما در زیورآلات آبکاریشده، فقط سطح قطعه با لایهای از طلا پوشانده میشود.
| ویژگی | طلای اصل یا طلای دارای عیار مشخص | زیورآلات آبکاریشده |
|---|---|---|
| جنس قطعه | طلا یا آلیاژ طلا در تمام ضخامت | فلز پایه با روکش نازک طلا |
| قیمت خرید | بیشتر | اقتصادیتر |
| ارزش سرمایهگذاری | دارد | معمولاً ندارد |
| دوام رنگ | بالا | وابسته به کیفیت آبکاری و نحوه استفاده |
| احتمال تغییر رنگ | کم | در اثر سایش و مواد شیمیایی وجود دارد |
| ارزش فروش مجدد | بر اساس وزن و عیار | معمولاً محدود |
| نیاز به مراقبت | کمتر | بیشتر |
روشهای تشخیص شمش طلای اصل از تقلبی
راهنمای کامل برای تشخیص شمش طلا و جلوگیری از خرید نمونههای تقلبی
آیا آبکاری طلا ارزش سرمایهگذاری دارد؟
خیر، زیورآلات آبکاریشده معمولاً مانند طلای اصل ارزش سرمایهگذاری ندارند. ارزش این محصولات بیشتر به طراحی، برند، کیفیت ساخت و مواد بهکاررفته در آنها مربوط است.
هنگام فروش طلای دارای عیار مشخص، وزن و عیار قطعه در نظر گرفته میشود. اما زیورآلات آبکاریشده معمولاً با قیمت بسیار کمتری خریداری میشوند و در بعضی موارد ارزش فلز پایه آنها نیز پایین است.
چگونه عیار طلا را محاسبه کنیم؟
روش محاسبه عیار طلا و نکاتی که قبل از خرید باید بدانید
طول عمر آبکاری طلا چقدر است؟
به این سوال که طول عمر آبکاری طلا چقدر است جواب مشخصی داده نمیشود و این امکان وجود ندارد که عدد ثابتی برای همه محصولات اعلام شود. برخلاف طلای خالص که در همه ضخامت خود طلا دارد، در زیورآلات آبکاری شده فقط یک لایه نازک از طلا روی فلز پایه قرار گفته و میزان ماندگاری آن تا حد زیادی به نحوه استفاده از زیورآلات و کیفیت لایه آبکاری بستگی دارد.
مواردی که بر روی طول عمر آبکاری طلا تاثیر مستقیم دارند مواردی مانند ضخامت آبکاری طلا، عیار طلای استفاده شده، نوع فلز پایه، کیفیت سطح قطعات، روش اجرای آبکاری و میزان استفاده روزانه از طلای آبکاری شده هستند. هر چقدر ضخامت لایه طلا بالاتر باشد مقاومت آن در برابر تغییر رنگ و سایش افزایش پیدا میکند.
همچنین آبکاری طلا باید توسط یک مرکز تخصصی و با کیفیت بالا صورت گیرد و اگر از این زیورآلات آبکاری شده به درستی استفاده شود و روش نگهداری از آن درست باشد بین یک تا سه سال ظاهر خود را حفظ میکند و البته این یک عدد تقریبی بوده و با توجه به شرایط تغییر میکند.
اگر زیورآلات به صورت روزانه استفاده شود و با تماس مداوم با پوست، عرق بدن، کرم آرایشی، مواد شوینده، آب استخر و سایر موارد قرار گیرند لایه کار شده طلا نازک شده و نیاز به ترمیم پیدا میکند.
چگونه از زیورآلات آبکاری شده مراقبت کنیم؟
آبکاری طلا برای مدت طولانی ظاهری براق به فلز داده و زیبایی آن را حفظ میکند؛ ولی این لایه نسبت به طلای خالص حساستر شده و اگر به درستی از آن نگهداری نشود به مرور زمان نازک شده و تغییر رنگ میدهد. رعایت نکاتی ساده کمک میکند تا برای مدت بیشتری این زیورآلات آبکاری شده محافظت شوند.
خارج کردن زیورآلات قبل از استحمام
مواد شوینده که ترکیبات شیمیایی دارند به لایه آبکاری آسیب میرسانند و لازم است قبل از استحمام آن را خارج کنید. تماس مکرر این فلزات آبکاری شده با آب داغ در کاهش دوام آبکاری موثر هستند و باید قبل از دوش گرفتن حواستان به خارج کردن آن از دست و گردن خود باشد.
استفاده نکردن از زیورآلات در زمان شنا
آب استخر به دلیل وجود کلر و مواد ضدعفونی از موارد مهم در کاهش کیفیت آبکاری خواهد بود. همچنین شنا در دریا که آب شور دارد باعث کدر شدن یا از بین رفتن درخشندگی فلز آبکاری شده میشود. برای افزایش عمر آبکاری باید در زمان شنا از به همراه داشتن این فلزات خودداری کنید.
جلوگیری از تماس با اسپری، عطر و موارد آرایشی
از موادی که به فلز آبکاری شده آسیب میرسانند مواردی مانند عطر، ادکلن، اسپری بدن، کرم مرطوب کننده بوده که حاوی مواد شیمیایی هستند و به سطح آبکاری آسیب میرساند. بهتر است از تماس مستقیم این موارد با سطح آبکاری طلا جلوگیری گردد.
خارج کردن فلز آبکاری شده در هنگام ورزش
در هنگام ورزش یا هر نوع فعالیت که تعریق بدن زیاد است و با زیورآلات آبکاری شده در تماس است فلز موردنظر را خارج کنید؛ زیرا باعث کاهش کیفیت آبکاری میشود. همچنین ممکن است با برخورد زیورآلات با وسایل ورزشی دچار آسیب و خط و خش شوند.
نگهداری از زیورآلات به صورت جداگانه
قرار دادن فلزات آبکاری شده به صورت یکجا باعث ایجاد اصطکاک شده و با ایجاد خط و خش روی سطح آنها عمر مفید را کاهش میدهند. بهتر است هر زیورآلات را داخل کیسهای نرم و داخل محفظهای جداگانه بگذارید.
تمیزکاری با دستمال نرم
اگر قصد تمیزکاری زیورآلات آبکاری طلا را داشتید بهترین گزینه انتخاب دستمال میکروفایبر یا پارچه نرم و بدون پرز است که باعث میشود تا آلودگی روزانه، چربی پوست و گردوغبار از روی سطح زیورآلات پاک شده و درخشندگی آن حفظ گردد.
نگهداری در محیط خشک و خنک
رطوبت زیاد بهمرورزمان بر روی آبکاری طلا تاثیرگذار است و کیفیت آن را کاهش میدهد. اگر در محیطی مرطوب زندگی میکنید زیورآلات را در محیط خشک و خنک نگهداری کنید که از نور خورشید هم دور باشند.
آبکاری طلا یا طلای خالص؟ راهنمای انتخاب بهتر
آبکاری طلا روشی برای تولید زیورآلات با قیمتی اقتصادیتر است و باعث میشود تا قطعات با ظاهری مشابه با طلای واقعی با تنوع رنگ فراوان و درخشندگی بالا در اختیار خریداران قرار گیرند. این نکته را باید در نظر بگیرید که این زیورآلات آبکاری شده از لحاظ مالی و دوام با طلای خالص تفاوت زیادی دارند و قابلیت سرمایه گذاری نخواهند داشت.
اگر برای تنوع در استایل و استفاده روزمره به دنبال موردی اقتصادی هستید زیورآلات آبکاری شده انتخابی مناسب هستند؛ ولی در صورتی که برای استفاده طولانی مدت فلزی با ارزش و با امکان فروش مجدد نیاز دارید خرید طلای خالص همیشه بهترین گزینه است.
سوالات متداول درباره آبکاری طلا
۱- آبکاری طلا همان طلای خالص است؟
خیر، در آبکاری طلا لایهای نازک از طلا بر روی فلزات دیگر مانند نقره، استیل یا برنج قرار میگیرد؛ ولی در طلای خالص خود فلز از طلا ساخته شده است.
۲- آبکاری طلا چقدر دوام دارد؟
دوام آبکاری طلا به موارد مختلفی مانند ضخامت لایه طلا، کیفیت آبکاری کار و روش درست نگهداری از آن بستگی دارد و اگر به درستی نگهداری شود و در جای درستی آبکاری شده باشد از چند ماه تا چند سال دوام دارد.
۳- آیا زیورآلات آبکاری طلا تغییر رنگ میدهند؟
بله، در صورتی که زیورآلات آبکاری شده به صورت مداوم در تماس با آب داغ، عطر و ادکلن، مواد شوینده، کلر استخر، آب دریا یا تعریق زیاد باشند لایه کار شده از طلا نازک شده و از بین میرود.